Giáo dục - Thời gian làm việc kéo dài từ sáng sớm đến tối muộn đang là nguyên nhân chính khiến giáo viên mầm non kiệt sức, dẫn đến tình trạng "chảy máu chất xám". Đề xuất giảm giờ đứng lớp trực tiếp không chỉ là bài toán về nhân sự, mà còn là giải pháp cốt lõi để nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ.
Áp lực từ những ngày làm việc 10 - 12 tiếng
Theo quy định hiện hành, thời gian làm việc của viên chức là 8 giờ/ngày. Tuy nhiên, đặc thù của bậc học mầm non khiến con số này trên thực tế thường xuyên bị vượt quá. Giáo viên thường phải có mặt từ 6h30 sáng để đón trẻ và chỉ có thể ra về khi phụ huynh cuối cùng đến đón con, thường là sau 17h30.
Cô Nguyễn Thu Hà, giáo viên tại một trường mầm non công lập (Hà Nội), chia sẻ: "Một ngày của chúng tôi không chỉ là dạy học. Đó là cho ăn, dỗ ngủ, vệ sinh cá nhân và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hàng chục cháu bé. Khi trẻ về hết, chúng tôi mới bắt đầu soạn giáo án, làm đồ dùng dạy học. Cường độ làm việc liên tục 10-12 tiếng khiến giáo viên không còn thời gian tái tạo sức lao động."
Thực tế này dẫn đến hệ quả đáng lo ngại: Giáo viên mệt mỏi về thể chất, căng thẳng về tinh thần (stress), từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sự kiên nhẫn và khả năng sáng tạo trong quá trình tương tác với trẻ.
Giảm giờ đứng lớp để "trả lại" thời gian chuyên môn
Nhiều chuyên gia giáo dục nhận định, việc giảm giờ đứng lớp trực tiếp (giờ trông giữ và dạy trẻ) là yêu cầu cấp thiết. Mục tiêu không phải là để giáo viên "làm ít đi", mà là chuyển dịch cơ cấu thời gian làm việc hợp lý hơn.
Cụ thể, thời gian làm việc cần được chia tách rõ ràng giữa:
Giờ đứng lớp: Chăm sóc, giáo dục trực tiếp trẻ.
Giờ chuyên môn: Soạn bài, làm đồ chơi, tự bồi dưỡng nghiệp vụ, sinh hoạt tổ nhóm và nghỉ ngơi giữa giờ.
Khi giờ đứng lớp giảm xuống mức hợp lý (ví dụ: chia ca làm việc hoặc tăng định biên giáo viên/lớp), các cô giáo sẽ có thời gian để nghiên cứu các phương pháp giáo dục mới (như Montessori, Reggio Emilia...) và chuẩn bị bài giảng chỉn chu hơn. Một giáo viên hạnh phúc, khỏe mạnh và có trình độ chuyên môn vững vàng chắc chắn sẽ mang lại môi trường giáo dục tốt hơn cho trẻ nhỏ.
Cần cơ chế đặc thù và sự thấu hiểu
Để hiện thực hóa chủ trương giảm giờ đứng lớp mà vẫn đảm bảo việc trông giữ trẻ theo nhu cầu của phụ huynh, các nhà quản lý giáo dục đề xuất hai giải pháp song song:
Tăng định biên giáo viên: Cần bố trí đủ tỷ lệ giáo viên trên mỗi nhóm lớp theo đúng quy định mới, đảm bảo có thể xoay ca, giảm tải áp lực trông giữ.
Chế độ đãi ngộ tương xứng: Nếu giáo viên phải làm thêm giờ (trông trưa, trả muộn), cần có cơ chế tính lương làm thêm giờ rõ ràng và thỏa đáng, thay vì coi đó là "nhiệm vụ đương nhiên".
Việc giảm giờ đứng lớp không đơn thuần là giảm tải công việc, mà là bước đi chiến lược để "nhân văn hóa" môi trường làm việc trong các trường mầm non. Chỉ khi người thầy được chăm lo tốt về sức khỏe và tinh thần, chất lượng giáo dục mầm non mới có thể chuyển biến thực chất, tạo nền móng vững chắc cho thế hệ tương lai.
"Giáo viên hạnh phúc, trẻ mới hạnh phúc": Góc nhìn người trong cuộc về giảm giờ đứng lớp
(Dân trí/Giáo dục) - Để làm rõ hơn mối tương quan giữa thời gian làm việc của giáo viên và chất lượng giáo dục trẻ, phóng viên đã có cuộc trao đổi ngắn với bà Lê Thị Thanh Tâm - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Mai (một đơn vị đang thí điểm mô hình sắp xếp linh hoạt giờ làm việc).
Phóng viên: Thưa bà, nhiều ý kiến cho rằng việc giảm giờ đứng lớp sẽ gây khó khăn cho nhà trường trong việc quản lý và đảm bảo an toàn cho trẻ. Bà nghĩ sao về điều này?
Bà Lê Thị Thanh Tâm: Tôi hiểu lo ngại đó, nhưng chúng ta cần nhìn vào thực tế. Một giáo viên mầm non phải liên tục nói, hát, vận động và quan sát trẻ suốt 10 tiếng đồng hồ thì đến cuối ngày, sự kiên nhẫn và nụ cười chỉ còn là sự cố gắng gượng ép.
Quan điểm quản lý của tôi rất rõ ràng: "Giáo viên hạnh phúc, trẻ mới hạnh phúc". Giảm giờ đứng lớp không có nghĩa là bỏ trống lớp học. Chúng tôi thực hiện việc chia ca gối đầu nhau (ca sáng và ca chiều) hoặc tăng cường nhân viên hỗ trợ vào giờ cao điểm (ăn trưa, vệ sinh). Mục tiêu là để giáo viên có những khoảng "nghỉ" cần thiết để tái tạo năng lượng. Khi cô giáo khỏe mạnh và vui vẻ, chất lượng chăm sóc trẻ sẽ tự động tăng lên, và an toàn của trẻ được đảm bảo tốt hơn là một cô giáo đang kiệt sức.
Phóng viên: Bà có thể chia sẻ cụ thể hơn, khi giảm áp lực về thời gian, chất lượng chuyên môn tại trường đã thay đổi như thế nào?
Bà Lê Thị Thanh Tâm: Thay đổi rất rõ rệt. Trước đây, các cô mệt đến mức về nhà chỉ muốn ngủ, giáo án soạn theo lối mòn.
Khi được giảm bớt giờ trực trưa hoặc được về đúng giờ hành chính 1-2 buổi/tuần để làm công tác chuyên môn, các cô có thời gian sáng tạo đồ dùng dạy học (đồ chơi học liệu), tìm tòi các trò chơi mới. Những tiết học trở nên sinh động hơn hẳn, không còn cảnh "cô bảo trò nghe" thụ động nữa. Trẻ con rất nhạy cảm, các con cảm nhận được ngay năng lượng tích cực từ cô giáo và trở nên hào hứng hơn khi đến lớp.
"Chúng ta không thể đòi hỏi một nền giáo dục mầm non chất lượng cao dựa trên sự hy sinh thầm lặng và quá sức của các cô giáo. Đó phải là một nghề nghiệp được thiết kế khoa học để người làm nghề có thể cống hiến lâu dài."
Phóng viên: Vậy theo bà, rào cản lớn nhất hiện nay để triển khai rộng rãi việc này là gì?
Bà Lê Thị Thanh Tâm: Đó là bài toán về biên chế và kinh phí. Để giảm giờ làm cho mỗi giáo viên mà vẫn đảm bảo luôn có người trông trẻ, chúng ta buộc phải tuyển thêm người. Điều này cần sự thay đổi từ chính sách vĩ mô về định mức giáo viên trên mỗi nhóm lớp và ngân sách chi trả lương.
Tôi mong rằng đề xuất giảm giờ đứng lớp sẽ đi kèm với lộ trình tăng biên chế, để "giảm tải" không chỉ nằm trên giấy tờ mà đi vào thực tế đời sống của mỗi cô nuôi dạy trẻ.
Phóng viên: Xin cảm ơn bà về những chia sẻ rất thẳng thắn này!